Beyin embolisine müdahale ilk 4,5 saat içinde yapılmalı

Felçlere ‘beyin atağı, beyin krizi’ denildiğini tabir eden uzmanlar, yeni geliştirilen tedavi metotlarıyla sorunun giderilebildiğini lakin müdahalede birinci 4,5 saatin kritik olduğuna dikkat çekiyor. Uzmanlar, felç riskini artırdığı için sigara, nargile ve alkolden mutlaka uzak durulmasını tavsiye ediyor.

Halk ortasında felç olarak da bilinen inmeyi önlemek için yapılması gerekenler konusunda farkındalık oluşturmak ve  inmeye dikkat çekmek gayesiyle 10 Mayıs Dünya İnme Tedbire Günü olarak anılıyor.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Sultan Tarlacı, Dünya İnme Tedbire Günü hasebiyle yaptığı açıklamada inme ve inmeye yol açan beyin embolisi hakkında değerlendirmelerde bulundu.

Beyin dokusundaki hasar felce yol açıyor

Beyin embolisini beyne pıhtı gitmesi ve beyin damarının tıkanması olarak söz eden Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Damarların iç duvarlarında yahut kalpte oluşan ağırlaşmış pıhtılar bir biçimde yerinden beyefendisine masraf. Giden pıhtının büyüklüğüne nazaran, pıhtı hangi damarda takılıp kalır ise damarın sonrasına kan akımı durur ve ilgili beyin dokusu beslenemediği için de hasar görür. Oluşan bu hasara da felç yahut inme deriz.” diye konuştu.

Müdahalede birinci 4,5 saat çok kritik

Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Felçlerin tedavisi bugün için, kalp krizlerinde olduğu üzere artık acil” dedi ve kelamlarına şöyle devam etti: “Bundan ötürü artık felçlere “beyin atağı, beyin krizi” deniyor. Yeni geliştirilen tedavi sistemleriyle artık, beyin damar tıkanıklığına neden olan pıhtı çözülmeye çalışılmakta ve beyin damar tıkanıklığına bağlı gelişen beyefendisine kan akımı azalması ve doku hasarı önlenmeye çalışılıyor. Bu yeni tedavi prosedürü, yalnızca birinci 4,5 saat içerisinde uygulanabiliyor. Münasebetiyle, artık felçli hastalar, kalp krizleri üzere acil servislere süratle ulaştırılmalı ve beyin görüntüleme teknikleriyle, damar tıkanıklığına mı beyin kanamasına mı bağlı felç olduğu ortaya konulmalı. Şayet damar tıkanıklığına bağlı felç ise ve hasta da birinci 4,5 saat içinde bu tedaviye uygun hale getirilebilmiş ise pıhtı çözücü tedavi uygulanabiliyor. Münasebetiyle bu pıhtı çözücü tedaviyle artık “zaman, beyindir” tabiri ortaya çıktı. Kaybedilen her saniye beyinde geri dönüşümsüz hasarlar bırakıyor.” dedi.

Temel neden damarların yaşlanması

Beyin embolisinin olma nedenini “risk faktörlerinin bir ya da bir kaçının bir ortaya gelerek hareketli bir pıhtı oluşumuna imkan vermesi” olarak tabir eden Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Bazı durumlarda açık bir risk faktörü tespit edilemezken, bazen de kalp mekanik kapağı yahut kalpte bir delik bariz bir neden olarak çabucak tespit edilebilir. Temel neden damarların yaşlanmasıdır. Damar yaşı insanın en değerli biyolojik yaş göstergesi. Yaşlanan damar sertleşir, damar içi pıhtılaşmalar, plak dediğimiz kolesterol, yağlar, pıhtılaştırıcı hücreler ve kimi pıhtılaşmayı sağlayan kimyasallar bir ortaya gelerek olmaması gereken bir plak dediğimiz damar içi kabartı ve birikim olur. Kenardan kan daima basınçla akarken de pıhtı-plak kopar ve beyefendisine masraf.” dedi.  

Sigara ve diyabet riski artırıyor

İnmenin muhakkak risk faktörleri olduğuna değinen Prof. Dr. Tarlacı, “Mesela en sık izlenen beyin damar tıkanıklığı için risk faktörleri; sigara tüketimi, hipertansiyon, diyabet, kalpte atrial fibrilasyon denen ritim bozukluğu, kan yağlarının yüksekliği, yüksek alkol alımı, depresyon ve kilo yüksekliği olabiliyor. Hasebiyle şahsa özel tedbirler ve korunma yollarına değer vermek gerekiyor. Bunların her birinin beyin damar tıkanıklığı üzerinde belirli oranda risk yaratması kelam konusu, mesela sigara içiyorsanız içmeyene nazaran 2,5 kat fazla, diyabet var ise 1,6 kat daha fazla felç geçirme riskiniz vardır, bu nedenle tedbir risk faktörleri ile ilgilidir. Bireye nazaran riskleri tahlil edip düzeltmek gerekiyor.” sözlerini kullandı.

Fizikî aktivite ve idmanlar felç riskini azaltıyor

Fizikî aktivite ve idmanların direkt ve dolaylı tesirleri ile inme riskini azalttığına dikkat çeken Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Sigara mutlaka içilmemeli, kullanılmaması gereken eserlere nargile de dahildir. Alkolün tüm çeşitleri inme riskini artırıyor. Lakin çok mecburilik ve toplumsal nedenler kullanımını gerektiriyor ise bir kadeh kırmızı şarap kullanılabilir.” dedi.

Deniz eserleri tüketilmeli

Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Şeker hastaları kendi şekerlerinin denetimini olabildiğinde uygun aralıklara düşürmelidirler” dedi ve kelamlarını şöyle tamamladı: “Şekerlerini tedavi etmeyi uzun vadeli damar sıhhatine yatırım olarak düşünmeleri gerekir. Deniz eserleri inme riskini azaltırlar, bilhassa omega-3 içeren küçük balıklar tercih edilmeli. Fındık, fıstık ve çerezler de esansiyel yağları ve mineralleri ile damarlara uygun gelirler. Kişi şişman ise kesinlikle olağan aralığa kilosunu indirmek için çabalamalı. Kolesterol evet risk faktörüdür lakin sigara içmek üzere bir risk faktörüdür. Çok yüksek pahalar var ise ve birinci derece akrabalarda erken yaşta felç yahut kalp krizi var ise, tabip önermiş ise ilaç kullanmaktan kaçınmamalıdırlar. Tüm riskler uygun biçimde azaltılmalıdır.  Nihayetinde kalbe düzgün gelen her besin beyne de âlâ gelir. Kişi lakin damar gençliği kadar gençtir” dedi.
Hibya Haber Ajansı