Covid: Tam kapanma tedbirleri salgınla mücadelede ne kadar etkili oldu?

Türkiye‘de hükümetin 29 Nisan‘da uygulamaya koyduğu ve tam kapanma olarak isimlendirdiği kısıtlama devri bugün sona erdi.

Hükümet artık “kademeli normalleşme” olarak isimlendirilen bir süreci hayata geçiriyor.

Pekala 2 haftadan uzun süren tam kapanma önlemlerinin salgınla uğraşta tesiri ne oldu?

Tam kapanmada berlienen amaçlare varıldı mı?

Türkiye’de koronavirüs olay sayıları, 1 Mart sonrasındaki olağanlaşma periyodunda artmaya başlamış, Nisan ayı ortalarında 60 binli sayılara ulaşmış, tıpkı ay getirilen kısıtlamalarla bu sayılar düşme eğilimine girmişti.

Tam kapanma önlemleri yürürlüğe konduğunda ise olay sayısı 30 binlerde seyrediyordu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Nisan ayı sonunda tam kapanma kararını açıklarken, olay sayılarını 5 binin altına çekmeyi hedeflediklerini söyledi:

“Ramazan Bayramı’nın akabinde hayatımızı kolaylaştıracak adımları atabilmemiz için sayıların bugünün çok daha altına düşmesi kuraldır. Avrupa’nın açılma sürecine girdiği bir periyotta, bizim geride kalmamak için olay sayılarımızı hızla 5 binin altına indirmeliyiz.”

Sıhhat Bakanı Fahrettin Koca ise 1 Mayıs’ta Hürriyet gazetesinde yayımlanan söyleşisinde, “Tam kapanmadan sonra ne bekliyorsunuz?” sorusuna verdiği karşılıkta yeniden bu gayeye vurgu yaptı:

“Tam kapanmayla birlikte insanların teması minimalize edilerek, kalabalık ortamların oluşması önlenerek, hadise sayısının olması gereken seviyeye inmesini bekliyoruz. Sayın Cumhurbaşkanımız 5 binin altı üzere bir maksattan kelam ettiler. Ben bu sayının bayram sonrasında olabileceğine inanıyorum.”

Kısıtlamaların başladığı 29 Nisan günü olay sayısı, 37 bin 674 olarak kayda geçti.

Tam kapanmanın son günü olan 16 Mayıs’ta açıklanan tablodaki olay sayısı 10 bin 512 oldu.

Test sayısı tenkitleri

Kimi uzmanlar açıklanan 10 binli sayıların güvenilirliğini, birebir periyotta test sayısının düşmüş olması nedeniyle eleştirdi.

Test sayısı 29 Nisan ila 16 Mayıs ortasındaki periyotta muhakkak bir düşüş gösterdi.

29 Nisan’da açıklanan test sayısı 278 bin 108 iken, 16 Mayıs’taki test sayısı ise 202 bin 243 oldu.

BBC Türkçe‘ye konuşan Türk Tabipleri Birliği Lideri Şebnem Korur Fincancı, Türkiye’nin az bireye test yapıp az sayıda müspet olay göstererek, öbür ülkeler tarafından riskli ülkeler kategorisine alınmamayı ve ülke içindeki kapanma düzeyini düşürerek ekonomiyi canlı tutmayı düşünüyor olabileceğini söyledi.

Sıhhat Bakanı Koca ise 3 Mayıs’ta yaptığı açıklamada test sayısı üzerinden yapılan hadise sayısı düşüşü değerlendirmelerini eleştirdi ve bu düşüşün bir neden değil sonuç olduğu söyledi:

“Vaka sayılarındaki düşüş ile test sayısı ortasında bağ kurarak test sayıları düşürülerek hadise sayılarının düştüğü istikametinde temelsiz ve güzel niyetli olmayan kimi değerlendirmeler görüyoruz.

“Testler semptom gösteren şahıslara ya da temaslı şahıslara yapılmaktadır. Kısıtlamalar ile temasın azalması beklenen bir durumdur. Özetle test sayılarının düşmesi hadise sayısının düşmesinin sebebi değil, sonucudur.”

Günlük hasta ve can kaybı sayısı nasıl değişti?

Tam kapanma sürecinde günlük hasta ve can kaybı sayıları muhakkak bir düşüş gösterdi.

29 Nisan’da hasta sayısı 2 bin 715 iken 16 Mayıs’ta bu sayı 920 olarak kaydedildi.

Tam kapanmanın başladığı 29 Nisan’da 3 bin 581 olan toplam ağır hasta sayısı 16 Mayıs prestijiyle 2 bin 468’e düştü.

Günlük hayatını kaybedenlerin sayısı 29 Nisan’da 339 iken 16 Mayıs’ta 223 oldu.

Tam kapanmada ne kadar aşı yapıldı?

Türkiye genelinde 29 Nisan, öğle saatleri prestijiyle 13 milyon 578 bin 351’i birinci doz, 8 milyon 742 bin 740’ı ikinci doz olmak üzere toplam 22 milyon 321 bin 91 Covid-19 aşısı yapılmıştı.

Tam kapanmanın son günü olan 16 Mayıs saat 23.56 prestijiyle 14 milyon 961 bin 650’si birinci doz, 10 milyon 838 bin 628’i ikinci doz olmak üzere uygulanan toplam aşı sayısı 25 milyon 800 bin 278 oldu.

Yani tam kapanma sürecinde yaklaşık 3,5 milyon doz aşılama yapıldı.

Sıhhat Bakanı Koca, 3 Mayıs’ta yaptığı açıklamada, daha süratli bir aşılama programı yürütüleceğini söyledi:

“Yeni kontratlarımız ve aşı tedariki konusundaki iyileşmelerle mevcut kapasitemizi harekete geçirip daha süratli bir aşılama programı yürüteceğiz. (…) Sputnik V aşılarının 6 ay içinde 50 milyon doz aşı teslim edilmesi ve birinci sevkiyatın bu ay gerçekleşmesi beklenmektedir. BioNTech aşısı ise Haziran ayı sonuna kadar 30 milyon doz olarak ülkemize teslim edilmiş olacak. Toplam 90 milyon doza ulaşacak. Misal biçimde Sinovac aşısı da tedarikte yaşanan olumlu gelişmelerle yakında planlandığı biçimde sevk edilmeye devam edecek.”

TTB ve birtakım uzmanlar ise tam kapanma sürecinde aşı programının yavaş ilerlediği eleştirisini yöneltti.

Bundan sonra ne olacak?

Türkiye’de tam kapanmanın sona ermesi akabinde kademeli olağanlaşma önlemlerine geçildi.

İçişleri Bakanlığı’nın genelgesine nazaran 1 Haziran Salı günü saat 05.00’e kadar kademeli olağanlaşma periyodu önlemleri uygulanacak.

Kademeli olağanlaşma devrinde hafta içi 21.00-05.00, hafta sonları ise Cuma 21.00’den Pazartesi 05.00’e kadar sokağa çıkma kısıtlaması uygulanacak.

Tam kapanma sonrası birinci kabine toplantısı ise bugün yapılacak.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, bu kabine toplantısının en kıymetli gündem unsurlarından birinin olağanlaşma olacağını söylemiş ve eklemişti:

“Bir mühlet daha fedakârlık gerekli. Olağana kısa müddette döneceğimize inanıyorum. Bakınız şu anda önemli manada vefat sayısında düşüş var. Olay sayılarında çok önemli düşüş var. Bu da sonuç almaya başladığımızı gösteriyor.”

Toplantıda tam kapanma sürecinin sonuçlarının ve 1 Haziran sonrasında hangi önlemlere gidileceğinin de değerlendirileceği belirtiliyor.